Haber Merkezi

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu tarafından 16 Aralık’ta görüşülen “2/4018 esas Nolu Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi” kabul edildi.

Teklifle 9 maddelik kanun teklifinde 6 kanunda düzenleme yapılıyor. Meclis Genel Kurulu’nda hafta içi görüşülmesi beklenen ve kamuoyunda “stokçulara para cezasını artıran teklif” “Limanların işletim süresinin uzatılması” içerikleri ile bilinen torba kanuna CHP, HDP ve İYİ Parti tarafından şerh düşüldü. Muhalefetin tepki gösterdiği düzenleme ile Singapurlu PSA tarafından işletilen Mersin Limanı'nın işletme hakkı devir süresinin 2056 yılına kadar uzatılacak.

HDP: 6 KANUNDA DEĞİŞİKLİK

HDP, şerhinde Türkiye Denizcilik İşletmeleri Anonim Şirketi’ne ait 13 liman ile TCDD Genel Müdürlüğü’ne ait olan 5 limanın sözleşme sürelerinin 49 yıla çıkarıldığının altını çizerek, Türkiye’nin en stratejik limanlarının en erken 2046, en geç 2067 yılına kadar aralarında yabancıların da olduğu şirketler tarafından işletileceğini belirtti.

Teklifin birinci maddesinde yer alan ve limanların ihalesiz kiraya verilmesi, kira süresinin uzatılmasının Genel Kurul’da görüşmeleri tamamlanmayan, kanunlaşmayan, 287 sıra sayılı kanun teklifindeki aynı madde geri çekildikten sonra bir kez daha yeni bir torba kanunu ile getirildiğinin altı çizilen şerhte, “Üzerinde teknik değişiklikler yaparak adeta hülle yöntemiyle tekrar bu kanun teklifine eklenmesi başlı başına bir skandaldır. Yasama yılı tamamlanmadan aynı kanun maddesi teklifinin yeniden komisyona getirilmesinin AKP iktidarına yakışan, bizi şaşırtmayan bir yöntem olduğunu belirtmek gerekiyor” denildi.

Bu madde ile Türkiye Denizcilik İşletmeleri Anonim Şirketi’ne ait 13 liman ile TCDD Genel Müdürlüğü’ne ait olan 5 limanın sözleşme süreleri 49 yıla çıkmış olacak. Şerhte, süre uzatımına karar verilmesi halinde ek sözleşme düzenlemesi, sözleşme bedelinin de Sermaye Piyasası Kanunu’na göre değerleme yapmaya yetkili en az iki kuruluş tarafından belirleneceği, süre uzatımı ile adrese teslim uzatmaların otomatik olarak devreye gireceği belirtildi.

49 YIL UZATILIYOR

Şerhte, şu noktalara dikkat çekildi: “Kamu ihalelerinin gözde şirketleri olan LİMAK, AKFEN, CİNER Grubu, Albayrak, Çelebi ve Doğuş Grubu’nun aralarında olduğu şirketler ile Antalya Limanı’nın işletmesini devralan QTerminals isimli şirkete 10, 13 ve 19 yıl olmak üzere yeni işletme süreleri verilecektir. Bu durumda sözleşmesi 20 yıl olan ve 2028’de sona erecek Katarlı şirketin sözleşme süresi 19 yıl daha uzatılarak Antalya Limanı’nı 2047 yılına kadar işletmesi sağlanacaktır. Park Denizcilik Ciner, Doğuş Bilgili, Ulusoy, Marmaris Liman İşletmeciliği, Albayrak, Ceyport, Riport, Giresun Port, Siport, Mehmet Güneş İnş. ve Dikili Port’un devraldıkları limanları 13 ile 19 yıl arasında değişen uzatma süreleri ile 49 yıl süreyle işletmesinin önü açılmış olacaktır.

“GELECEK İPOTEK EDİLİYOR”

TCDD Genel Müdürlüğünün özelleştirilen 5 limanı, PSA Singapur-Akfen, Limak, Çelebi, Ceynak, Safiport şirketleri de işletmelerindeki limanlar için 10 ile 13 yıl arasında değişen ek süre alacaktır. Böylelikle Türkiye’nin en stratejik limanları en erken 2046, en geç ise 2067 yılına kadar aralarında yabancıların da olduğu şirketler tarafından işletilecektir. Teklifin yasalaşmasının ardından dört ay içerisinde başvuran şirketlerin işletme hakkını otomatikman 49 yıla kadar uzatacaktır. Tabi bu konuda açılmış dava varsa bu davalardan vazgeçilmesi şartını koyarak yandaş işletmelere yeni kıyakların yolu açılmaktadır. Söz konusu dönemde iktidarın büyük olasılıkla seçimle değişeceği ve bu kadar uzun bir süre için AKP iktidarının bu uygulamaya yetkisinin olmadığı açıktır. Geleceğin ipotek altına alınmasıdır. Ayrıca halkın iktidar değişikliği kararı durumunda halkın iradesine saygısızlıktır. Bu maddenin kabul edilmesi mümkün değildir ve kesinlikle teklif metninden çıkarılmalıdır”.

CHP: “STOKÇULUK MADDESİ İDAREYE GENİŞ BİR TAKDİR YETKİSİ TANIYOR”

CHP şerhinde limanların çoğunun “yandaş” ve “yabancı sermaye” tarafından işletildiğine dikkat çekerek, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) tarafından yayımlanan raporlara göre, limanların işletme hakkı devirleri için ideal süre 20 ila 25 yıl olduğunu belirtti. CHP, “Limanlar sadece sanayi ve ticaret alanındaki öneminin ötesinde milli güvenlikle de ilgili önemli unsurlardır. Özellikle gelişen ve değişen dünya ticaretinde limanlar stratejik önem kazanmışlardır. Teklifin yasalaşmasıyla, Dünya’da ticaret savaşlarının en önemli silahları olan limanlar yabancıların eline geçecek ve tek bir kurşun atılmadan Türk Sanayii ve Ticareti teslim alınacaktır” dedi.

Teklif yasalaştığı takdirde stokçuluk yapanlara verilen en düşük ceza 50 binden 100 bine, en yüksek ceza ise 500 binden 2 milyon TL’ye yükselecek. CHP şerhinde, “Ceza aralığının bu kadar geniş tutulması, her bir mal ya da hizmet çeşidi için net bir ceza tutarı öngörülmemesi, cezaların kanuniliği yönünden de tartışmalıdır” diye belirtti.